Patron
Patron 2026/2027
Kpt. Stanisław Sojczyński „Warszyc” (1910–1947) Notatka biograficzna
1. Działalność edukacyjna i społeczna (okres przedwojenny)
Stanisław Sojczyński urodził się 30 marca 1910 roku w Rzejowicach w powiecie radomszczańskim w rodzinie chłopskiej. Po ukończeniu szkoły powszechnej kontynuował naukę w Państwowym Seminarium Nauczycielskim im. Tadeusza Kościuszki w Częstochowie. Od 1934 roku pracował jako oddany nauczyciel języka polskiego w szkole powszechnej w Borze Zajacińskim koło Częstochowy. W tym okresie mocno angażował się społecznie – był aktywnym członkiem Związku Nauczycielstwa Polskiego (ZNP) oraz przedwojennego Związku Strzeleckiego, łącząc pracę dydaktyczną z krzewieniem postaw patriotycznych wśród lokalnej młodzieży wiejskiej.
2. Działalność wojenna (II wojna światowa)
We wrześniu 1939 roku walczył w kampanii obronnej jako podporucznik rezerwy w składzie grupy płk. Leona Koca w okolicach Hrubieszowa i Kowla. Uniknął sowieckiej niewoli i powrócił w rodzinne strony, natychmiast włączając się w struktury rodzącego się podziemia (SZP, ZWZ, a następnie AK). Pod pseudonimem „Zbitek”, a później „Warszyc”, pełnił m.in. funkcję szefa Kedywu Obwodu Radomsko AK oraz pierwszego zastępcy komendanta Obwodu. Zasłynął brawurowym dowodzeniem – w nocy z 7 na 8 sierpnia 1943 roku poprowadził atak na niemieckie więzienie w Radomsku, uwalniając ponad 50 więźniów politycznych. Za męstwo na polu walki został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy.
3. Działalność konspiracyjna po wojnie (II konspiracja)
Po wkroczeniu Armii Czerwonej i formalnym rozwiązaniu Armii Krajowej, kapitan Sojczyński podjął dramatyczną decyzję o kontynuowaniu walki o suwerenność. Uznając rządy komunistów za nową okupację, wiosną 1945 roku powołał do życia Samodzielną Grupę Konspiracyjnego Wojska Polskiego (KWP) – jedną z największych i najlepiej zorganizowanych organizacji antykomunistycznych w centralnej Polsce, liczącą u szczytu potęgi kilka tysięcy żołnierzy. KWP chroniło ludność cywilną przed terrorem UB i NKWD, likwidowało ubeckie katownie (ponowne rozbicie więzienia w Radomsku w kwietniu 1946 roku) oraz prowadziło działalność propagandową demaskującą intencje nowego reżimu.
4. Aresztowanie, proces i śmierć
W wyniku zdrady bliskiego współpracownika, kpt. Stanisław Sojczyński został aresztowany przez funkcjonariuszy Urzędu Bezpieczeństwa 27 czerwca 1946 roku w Częstochowie. Przeszedł brutalne, pełne tortur śledztwo, zachowując dumną i niezłomną postawę. W grudniu 1946 roku w pokazowym procesie przed Wojskowym Sądem Rejonowym w Łodzi został skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano 19 lutego
1947 roku w Łodzi – zaledwie trzy dni przed ogłoszeniem ustawowej amnestii. Miejsce jego pochówku do dziś pozostaje nieznane.